محمد صالح الحسينى الترمذى ( كشفي )
37
مناقب مرتضوى ( فارسي )
امير المؤمنين فرمود : بعد از آن هر كلامى كه شنيدم ، فهم كردم و ياد گرفتم . » منقبت : قوله تعالى : « أَ فَمَنْ كانَ مُؤْمِناً كَمَنْ كانَ فاسِقاً لا يَسْتَوُونَ . » 0711224 خ 0 17 خ يعنى ، حقّ سبحانه بر سبيل انكار مىفرمايد : آيا آن كس كه مؤمن است ، بود همچون آن كس كه فاسق بود ؟ پس ايشان برابر نخواهند بود . و در كشّاف و اسباب نزول و بحر المناقب مسطور است كه : « جمهور مفسرين متفقاند در اينكه سبب نزول آيهء مذكوره آن بود كه وليد بن عقبه ، برادر مادر عثمان بن عفان - رضى اللّه عنه - به امير المؤمنين - كرّم اللّه وجهه - منازعت كرده ، گفت : « اسكت فانّك صبىّ و اللّه انا بسط منك لسانا واحد سنانا . » يعنى ، خاموش باش كه تو كودكى و من به خدا كه به زبان و سنان از تو فصيحتر و تيزترم . با وى گفت : « اسكت فانّك فاسق . » يعنى ، خاموش باش كه تو فاسقى . پس حقّ - سبحانه و تعالى - از براى تصديق كلام امير المؤمنين آيهء مسطوره فرستاد . وليد مذكور در فتح مكهء معظمه از خوف و هيبت شمشير ، اسلام آورده بود . چون عثمان - رضى الله عنه - بر سرير خلافت نشست ، او را والى كوفه گردانيد و او به مداومت شرب خمر اشتغال نمود ؛ حتى يك نوبت در مستى نماز فرض بامداد را چهار ركعت ادا نمود . و بعد از سلام رو به مؤمنان كرد و گفت : اگر خواهيد چند ركعت ديگر هم بيفزايم كه توفيق رفيق من گشته و نوبت ديگر در عين امامت قى كرد و از بوى پليد خمر ، فسق وليد ظاهر گرديد . و به همين علت از حكومت كوفه معزول شد و در رقعه كه جانب غربى بغداد واقع است ، مرد . » و حسّان بن ثابت انصارى مطابق حال شعرى گفت ، شعر : انزل اللّه الكتاب العزيز * فى على و فى الوليد قرانا فتيسّبؤا الوليد من ذاك فسقا * و على مبوّء ايمانا ليس من كان مؤمنا عرف اللّه * و كمن كان فاسقا خوّانا سوف يجزى الوليد حزنا و نارا * و علىّ لا شك يجزى جنانا فعلىّ يلقى لدى العرش عزّا * و وليد يلقى هناك هوانا معنى بيت اول ، نازل كرد اللّه تعالى كتاب عزيز را در باب مرتضى على ( ع ) و در باب وليد قرينه ؛ يعنى لايق آن .